Türk kültürünün zengin dokuma geleneğinden gelen ve tarih boyunca kendine özgü desenleriyle dikkat çeken Kız Bergama Halısı, sıra dışı bir aşk öyküsüyle anılıyor.

"Kız Bergama" diye adlandırılan dokuma tarzının kökenleri, Anadolu'nun eski dokuma türlerinden olan halı ve kilim geleneğine dayandırılıyor. Bergama bölgesi, tarih boyunca halı ve kilim dokumada önemli bir merkez olmuştur.

Bergama’da dokumacılık ile ilgili en çok öne çıkan bölge, Yağcıbedir yöresi olarak anılıyor. Bugün birçoğu Dikili sınırları içinde bulunan, Bergama ilçe merkezinin kuzeybatısındaki Kuzuluk Dağı’nın güneybatı yamaçlarında kurulan Kocaoba, Kıroba, Yenice, Samanlıkköy, Çağlan, Sağancı, Pınarköy, Mazılı ve Kızılçukur köyleri bu yöreye ait, dokumacılıkla nam salmış en önemli köyler. Yöre halkına ise Yağcıbedir Yörükleri adı veriliyor.

Bergama ve çevresi, tarih boyunca kuş, koç boynuzu, hayat ağacı gibi stilize edilmiş bitki ve hayvan motifleriyle özgün kompozisyonlarıyla dünya çapında bir üne sahip.

WhatsApp Image 2023-12-15 at 11.15.12

Bu yörede dokunan en yaygın motif “oba namazlası” veya yaygın adıyla “Kız Bergama” motifi. Bu motifin yöre halkı arasında söylene gelen ilginç bir hikayesi mevcut. Çağlan köyünden, çocukluğunda dokumayı anneannesinden öğrenen ve yaklaşık 50 yıldır halı dokuyan Nazire Hanım hikayeyi şöyle anlatıyor: “Bir zamanlar Bergama çevresinde bir Türkmen Beyi’nin oğlu ile obada yaşayan bir kız birbirlerini severler. Fakat kız olayı babasına söyleyemez ve obadan uzaklaşmaya karar verir. Obada kızın ailesi ile Bey’in ailesi arasında husumet çıkar. Neticede oba ikiye ayrılır. Olayın daha da büyümemesi için Bey erkek tarafını alır ve Balıkesir Sındırgı tarafına göç eder, kız tarafı ise Bergama’da kalır. Kız Bergama motifi ise bu hikayeyi anlatır.”

Halıda kullanılan desenler ise bu aşk öyküsünü sembollerle anlatıyor. Kırca alma, ak alma, çapa, saç bağı, yıkım, tarak, ayna, karagöz, su gibi motifler, Bergama'nın kültürel zenginliğini ve bu özel aşk hikayesini yansıtıyor.

WhatsApp Image 2023-12-15 at 11.14.03

Frenk Mahallesi'nde Bir İtalyan | De Virgili - 1846 Frenk Mahallesi'nde Bir İtalyan | De Virgili - 1846

Bergama Kız Halısı, sadece bir dokuma örneği olmanın ötesinde, İzmir kültürünün derinliklerine uzanan bir hikayeyi ve gelenekleri gelecek nesillere taşıyan önemli bir miras olarak kabul ediliyor. Bu halı, sadece el emeği ve kültürel birikimin değil, aynı zamanda aşkın ve sadakatin de sembolü olarak anlam kazanıyor.

Halıda kullanılan her motifin bir olayı, kişiyi veya durumu ifade ettiği de ayrıca belirtiliyor. Yağcıbedir yöresi halılarında çoğunlukla beyaz, kırmızı, koyu lacivert ve siyah renkleri kullanılıyor. Geçmişte yöredeki insanların günlük yaşamının bir parçası olarak her türlü özel zaman için ayrı ayrı halı dokunurken bugün ticari amaçla dokuma hala yörede devam ediyor. Yörede halı çeşidi geçmişte daha fazlayken bugün ise geleneği devam eden hakim motifin Kız Bergama Halısı olduğunu söyleyebiliriz.

Bergama Kız Halısı, İzmir kültürünün ve el sanatlarının zenginliklerinden biri olarak günümüzde de değerini koruyarak öne çıkmaya devam ediyor. Bu özel halı, geçmişten günümüze uzanan bir köprü olma özelliği taşıyor ve İzmir'in kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturuyor.

35 Punto

*Kapak görselinde yapay zeka kullanılmıştır.